لغة الواجهة : كوردى | عربي
 

ثرؤطرام وثةيرِةوى

يةكيَتى طشتى قوتابيانى كوردستان _ عيَراق

 

 

بةشى يةكةم  ثرِؤطرام

ميَذووى ريَكخراو:

يةكيَتيةكةمان لةبةروارى 14/4/1948 لةطؤرةثانى سيباع لةبةغداد دروست بوو, لةدواى ئةوةى كة سةرجةم قوتابيانى كوردستان وعيَراق رذانة سةر شاقامةكان بةسةرثةرشتى ضةندين كةسايةتى ديارى كوردستانى وعيَراقى رؤذى 14/4 بوو بة رؤذى  دامةزراندنى يةكيَتى طشتى قوتابيان لة كؤمارى عيَراق و هةر لةو سالَدا لقى كوردستان دروستكرا دواتر كرا بة هةريَمى كوردستان و لةكؤنطرةى سىَ يةمى ريَكخراو هةريَمى كوردستان برياردارا ببيَت بة ريَكخراويَكى سةربةخؤ بةناوى يةكيَتى طشتى قوتابيانى كوردستان لة1/5/1970 دامةزرا بوو بة نويَنةرى سةرجةم قوتابيانى كوردستان و داكؤكيكةر لةمافةكانيان تاوةكو ئيَستا نؤ كؤنطرةى بةستووة لةكوردستان بةشداريَكى ضالاكى نيَو بوارى ريَكخراوةى ية توانيوةيةتى خزمةتيَكى باش بةقوتابيانى كوردستان بكات.

ماددةى يةكةم

يةكيَتيةكةمان ريَكخراويَكى  ثيشةيى  كؤمةلاَيةتى ديموكراسى

ثيَشكةوتنخوازى قوتابيانةى سةربةخؤية

 

مادةى دووةم

ئامانجة  ثيشةييةكان:-

1-طؤرِانكاريكردن  لةكايةكانى سيستةمى ثةروةردةو فيَركردن ودوور طرتنى لةبيروباوةرِى شؤظيَنى وتوندوتيذى ودارِشتنةوةى بة شيَوةيةكى نيشتمانى وثيَشكةوتنخوازانة  كةلةطةلَ واقيعى سةردةمدا  بطونجيَت .

2-بة ديموكراتيزة كردنى نيَوةندةكانى خويَندن ودوور خستنةوةى لة هةرضةشنة دةستيَوةردانيَكى حزبى و بيروباوةرِى ئايينىء  مةزهةبى و ئةتنى .

3-دانانى  ثلانيَكى ناوةندى تازة بؤ وةرطرتنى قوتابيان لةزانكؤ و ثةيمانطاكاندا كة جطة لة نمرة رةضاوى ئارةزوو بكريَت .

4-دابين كردنى تةواوى ثيَداويستيية كانى  خويَندن بؤ قوتابى لةسةرجةم قؤناغةكانى خويَندن و نةهيَشتنى طرفتةكانيان.

5-هةولَدان بؤ خويَندن بةزمانى دايك  لةناوضة تازة ئازاد كراوةكان ء رةضاوكردنى تايبةتمةنديَتى  نةتةوةكانى تر .

6-هةولَدان  بؤ ثشتطيريكردنى مانةوةى سيتةمى بة خؤرِايى خويَندن لةسةرجةم قؤناغةكانى  خويَندندا  وةك ئةوةى ئيَستا هةية

7-هةولَدان بؤ بةهيَزكردنى فيدراسؤنى ريَكخراوةكانى قوتابيان وخويَندكاران وهاوكاريكردنى لةلايةن حكومةتى هةريَمةوة.

 


مادةى سيَيةم

ئامانجة نيشتمانى وديموكراسييةكان :-

1-ثاراستنى يةكثارضةيى كوردستانى عيَراق وثشتطيرى  كردن لةدةستكةوتةكانى  شؤرِشى رزطاريخوازى  طةلةكةمان لةثارضةكانى ديكةى كوردستان .

2-ضةسثاندنى فيدراليةت بؤ هةريَمى كوردستان لةسةربنةماى نةتةوةيى وجوطرافى كةزامنى مافى سةرجةم نةتةوةكان بكات

3-هةولَدان بؤ بنياتنانى كؤمةلَطاى مةدةنى كةتيايدا مافةكانى مرؤظ وديموكراسى وئازادييةكان ثاريَزراوبيَت .

4-هةولَدان بؤ مسؤطةركردنى بةذداربوونى قوتابيان لةدانانى هةرياسايةك كةثةيوةندى بةتؤيذىقوتابيانةوةهةبيَت .

مادةى ضوارةم

ئامانجة كؤمةلاَيةتييةكان:-

هةولَدان بؤ بةرةوثيَشبردنى ثةيوةنديية كؤمةلاَيةتييةكان و تيَكةلَكردنى رةطةزى نيَرومىَ لةسةرجةم ئاستةكانى خويَندانداو جياوازى نةكردن لةنيَوانيانداو نةهيَشتنى عةقلَيةتى دواكةوتوويى كؤمةلاَيةتى و كلتورى خيَلَةكى.

 

بةشى دووةم

ثةيرِةوى  ناخؤ

ماددةى يةكةم

ا-ناو/.يةكيَتى طشتى قوتابيانى كوردستان -عيَراق

ب-ئاماذةى بؤ دةكرىَ بة/ .ى.ط.ق.ك.ع.

مادةى دووةم

دروشمى ريَكخراو:-

لةثيَناو ذيانيَكى قوتابيانةى ئازادو دواارؤذيَكى باشتردا

ماددةى سيَيةم

ئارم (هيَما)ى ريَكخراو ئةم مانايانةى

  خوارةوةى  طرتؤتةخؤ:

ا-خؤرةكة /بةواتاى هيواو ئامانجء  دوارؤذ ديَت

ب-طولَةطةنم /بة واتاى ذيان ديَت            

ج-كتيَب /بة واتاى بة ثيرةوةضوونى زانست وزانيارى ديَت .

د-كورِوكض /بةواتاى ثيَكةوة وةك دوو قوتابى طةنجء دوو مرؤظى  يةكسان تيَدةكؤشنء نةوةى دوا رؤذنء هةلَطرى زانستء ثيَشكةوتننء بةشدارى لة طؤرِانء بةرةوثيَشبردنى ذيانى كؤمةلَطا دةكةن.

ه- دةست هةلَبرِين/ بةواتاى بوونى  بةشدارى كاراو خاوةن راوبؤضوون ديَت.

و-رةنطى شين/ بة واتاى بوونى مرؤظايةتيية لة طةردووندا. رةنطة سوورةكةش طوزارشتة لة ديدطاو فةلسةفةى ريَكخراو بؤ ذيانء ئامانجةكان.

 

 

 

ماددةى ضوارةم

ناوةندى سةرةكى ريَكخراو لةشارى هة وليَرةو لق ونويَنةرايةتى لة ناوضةكانى ترى هةريَمى كوردستان هةية .

ماددةى  ثيَنجةم

ثة يوةندى ريَكخراو:-

  يةكيَتيةكةمان لةطةلَ يةكيَتى طشتى قوتابيان لةكؤمارى عيَراق سةركردايةتيةكى هاوبةش ثيَكديَنن لةسةر بنةماى ميَذوو تيَكؤشان و خةباتى ثيشةيى خؤيان و ئةندامة لة (يةكيَتى قوتابيانى جيهان )و(ية كيَتى لاوانى ديمكراتى جيهان )و ئةندامى فيدراسيَونى ريَكخراوة قوتابى و خويَندكارييةكانة لة هةريَمى كوردستانداء ثةيوةندى لةطةلَ تةواوى  سةنديكاو دامةزراوة حكومى وناحكومييةكانةوة هةية و بةشدارة لةكؤربةندى كؤمةلاَيةتى جيهان و طرووثى ناتوندوتيذى عيَراقدا.

 

ماددةى شة شة م

مةرجةكانى ئةندامى:-

  هةرقوتابيةك لةقوناغى حةوتى بنةرِةتى ,بؤى هةية ببيَتة ئةندامى ريَكخراو طةر برِواى بة ثرِؤطرام و ثةيرِةوى ناوخؤ هةبيَت،ء لةهيض ريَكخراويَكى ديكةى قوتابيان كارنةكات.

ماددةى حة وتةم

ئةركةكانى ئةندام :-

1-بلاَوكردنةوةى ثرؤطرام وثةيرةوى ريَكخراوو خةبات كردن بؤ هيَنانةدى ئامانجةكانى ريَكخراو.

2-بةشداريكردن لة ضالاكيةكانى ريَكخراو.

3-رةخنةو رةخنة لة خؤ طرتن قبولَبكات

 

ماددةى  هةشتةم

مافةكانى ئةنداميَتى:-

1-بةذداربوون لة دارِشتنى ثةيرِةووثرِؤطرامى ناوخؤ .

2-كاتى ليَثرسينة وةمافى رووبةرووبوونةوةودا كؤكيكردن لةخؤى هةية .

3-هةر ئةنداميَك بؤى هةية لة هة ركا تيَك دةست لة يةكيَتى بكشيَنيَتةوة ,بة مةرجيَك بةنووسراويَك هؤى ئةم دةست لةكاركيَشانةوةية روونبكاتة وة .

4-مافى دةنطدان و خؤ هةلَبذاردنى بؤ هة موو دةستة سةركردايةتييةكانى  ريَكخراو هةية.

5-دواوى تةواوكردنى خويَندن لة هةر ئاستيَك بيَت ، بؤ ماوةى دوو سالَ مافى ئةنداميَتىء مانةوةى لةريَكخراو هةية .

ماددةى نؤيةم

ليَثيَضينةوة:-

1-هةر ئةنداميَك سةرثيَضى ثرِؤطرام و ثةيرِةوى ناوخؤ بكات ,يان ريَكخراوةكة بؤ بةذرةوةندى خؤى بةكاربهيَنىَ سزا دةدريَت بةم شيَوةية .

أ-ورياكردنةوة .

ب-راطرتن

ج-ليَسةندنةوةى مافى ئةنداميَتى

2-ليَثيَضينةوة لة ئةندامان لةدةستةى سةرووى خؤيانةوة دةبيَت .

3-سزادان بةمةبةستى ثةروةردة دةبيَت ,نةك رووخاندن وتؤلَةكارى.

 

ماددةى دةيةم

دةستة بالاَكانى ريَكخراو:-

1-كؤنطرة سىَ سالَ جاريَك لة نويَنةرايةتى هةلَبذيَردراوى لقةكان و ئةندامانى سكرتارييةت ثيَكديَت , بؤ سكرتاريةت هةية هةنديَك ميوان بانطهيَشت بكات بةمةبةستى سوود ليَوةرطرتنيان , وة لةكاتيَكدا كة هةنديَك ثيَويستى وادةكات كة نةتوانرىَ كوَنطرة ببةستريَت , وةسكرتارييةتيش نةتوانىَ ئةم كارة ئةنجام بدات ئةوا لةوكاتةدا بة رةزامةندى 3/2 ئةندامانى سكرتاريةت كؤنفرانسى طشتى ئةنجام دةدريَت .

2-ئةركى كؤنطرة :طفتوطؤو برياردانة لة راثؤرتةكانى سكرتارييةت وثرؤطرامء ثةيرِةوى ريَكخراوو دةستنيشانكردنى نةخشةو كارى داهاتووى ريَكخراوء برِياردان لة هةلَبذاردنى ئةندامانى سكرتاريةتة،كةهةمان ئةرك دةبيَتة ئةركى كؤنفراسى طشتى .

3-سكرتارييةت كة دةستةى سةركردايةتى ريَكخراوة، لةماوةى نيَوان دوو  كؤنطرة هةلَدةستيَت بة سةركردايةتيكردنءسةرثةرشتيكردنى ضالاكييةكانى ريَكخراو،وة لةبةردةم كؤنطرةدا بةرثرسيارة.

4-هةر لقيَك لةدةستةيةكى طشتى دروست دةبيَت، كة ثيَكهاتووة لةبةرثرسى ناوضةكانى ريَكخراوو بةرثرسى  نيَوةندةكانى خويَندنء ئةندامانى مةكتةبى لق،

5-لة هةموو دةستة سةركرداية تيية كانى ريَكخراو تا دةطاتة مةكتةبى سكرتارييةت دةبيَت ئةم ليذنانةى خوارةوةى هةبيَت

أ-ليذنةى ريَكخستن .

ب-ليذنةى ثةيوةندييةكان .

ج-ليذنةى راطةياندنء رؤشنبيرى.

د-ليذنةى دارايى .

ه-ليذنةى تايبةت بة كةم وكورِىو ثيَداويستييةكانى خويَندن.

و-ليذنةى ضالاكييةكان.

ماددةى يازدةهةم

دارايى ريَكخراوةكةمان لةم سةرضاوانةى خوارةوة ثيَك ديَت :-

1-كؤكردنةوةى ئابوونةى سالاَنةى ئةندامان كة لة (1000)دينارى ضاثى تازةوة بؤ (2000)دينارة .

2-سوود وةرطرتن لة هةموو ئةوضالاكيية كؤمةلاَيةتييانةى كة ريَكخراوةكةمان ئةنجامى دةدات .

3-طشت ئةو كؤمةك و يارمةتييانةى كةريَكخراو لةهةندىَ لايةنء كةسايةتى نشتيمانثةروةر لة ناوةوة ودةرةوةى ولاَت دةستى دةكةويَت

4-هةولَدان بؤ دابينكردنى  بودجةيةكى دياريكراو بؤ ريَكخراو لة لايةن حكومةتةوة.

البحث